Beste Elah, binnenkort ga ik voor een paar dagen naar het buitenland om afscheid te nemen van een goede vriendin. Ze is erg ziek en heeft helaas nog maar een paar maanden te leven. Hoewel we goede vriendinnen zijn, ben ik nerveus voor de ontmoeting. Ik heb het gevoel dat ik met lege handen kom. Ik weet ook niet goed wat de gedragsregels zijn in zo’n situatie. Ik wil voorkomen dat ik per ongeluk ongevoelig reageer, bijvoorbeeld door ongepaste onderwerpen aan te snijden of verkeerd te antwoorden. Kunt u me wat richtlijnen of advies geven om me te helpen in deze situatie?
Beste lezer, allereerst is het goed dat je hulp hebt gezocht en jouw vragen zo openlijk duft te delen. In onze maatschappij bestaat de neiging om niet direct te praten over de dood, terwijl het juist belangrijk is om openlijk het afscheid van het leven ter sprake te stellen. Je schrijft dat je zenuwachtig bent voor de ontmoeting. Dat is volledig begrijpelijk. Je gaat op reis om afscheid te nemen van een goede vriend(in) die stervende is. Dat is heel verdrietig en misschien ook eng, omdat het ons confronteert met onze eigen sterfelijkheid. Je schrijft later dat je voelt dat je met lege handen komt. Er is inderdaad ‘niets mee te nemen’ naar een afscheidsontmoeting met iemand die stervende is, net zoals we niets meenemen als we deze wereld verlaten. Je neemt jezelf mee, je aanwezigheid, je zorg voor je vriendin, en dat zijn op momenten van afscheid juist de belangrijke dingen. Je bent er voor haar, voor alles wat ze van je nodig heeft.
Ik raad je aan om de vriendin algemene vragen te stellen als: heb je iets nodig of kan ik je ergens mee helpen? Dit geeft haar de ruimte om te antwoorden zoals ze zelf wil en te bepalen waarover ze wil praten. Vervolgens kun je reageren op wat ze zegt. En dit is nog een belangrijk punt: laat haar praten over alles wat haar bezighoudt. Als jouw vriendin wil praten over haar naderende dood, sta haar dat dan toe en wees er voor haar, maar stuur haar niet naar specifieke onderwerpen waar ze misschien niet in is geïnteresseerd. Het is niet vanzelfsprekend om volledig aandachtig te luisteren (wat we ‘actief luisteren’ noemen) en tegelijkertijd het gesprek niet in een bepaalde richting te sturen. Vertrouw op je gevoel. En vergeet niet dat het een heel vriendelijke en liefdevolle daad is om een stervende vriendin te bezoeken.
Nog een kleine tip: bedenk iets leuks om te doen na het bezoek aan je vriendin. Het zal niet makkelijk zijn, maar het is zo belangrijk dat je haar niet alleen laat. Veel succes!
Door: Dina Herz
