Als kind was Hannah Yakin er getuige van hoe haar ouders, Paula Horowitz en Jan van Hulst, tijdens de Holocaust hun leven op het spel zetten, vanuit de diepgewortelde overtuiging dat mensen de taak hebben om vervolgden te beschermen en te redden. Afgelopen april, meer dan tachtig jaar later, stak Hannah op de ‘Mars van de Levenden’ in Auschwitz ter ere van haar vader de zevende kaars aan, die van de Rechtvaardigen onder de Volkeren.
Thuis in Jeruzalem, omringd door foto’s, schilderijen en de gezellige, creatieve chaos van haar woonkamer, vertelt Hannah dat ze kort voor haar vertrek van de organisatie een tekst kreeg toegestuurd om op de ceremonie uit te spreken.
‘Daar was ik helemaal niet gelukkig mee. Ik weet zelf heel goed wat ik wil zeggen. Juist in de huidige wereld vol spanning en conflicten, is het belangrijk je uit te spreken’, zegt ze. ‘Van mijn vader leerde ik dat we zelfs in de donkerste tijden verantwoordelijk zijn voor onze keuzes. Je kunt altijd iets goed doen. De organisatoren maakten er overigens geen enkel probleem van. Ik mocht alles veranderen, en ze hebben de nieuwe tekst nog netjes afgedrukt. Hetzelfde was ook het geval voor Ben.’
Hannahs vader Jan speelde in op de rassenwetten van de Duitsers en probeerde op allerlei inventieve manieren, onder ander door quasi-wetenschappelijk onderzoek te presenteren, de joodse wortels van zijn vrouw en vele anderen te ontkennen. Voor zijn schoonmoeder vervalste hij papieren en beweerde dat zij het kind was van een niet-joodse Russische koopman. Het werkte. Op 25 mei 1943 mocht Paula haar ster afdoen. Dat betekende niet het einde van het verzetswerk. Ondanks alle risico’s vervolgde Jan zijn activiteiten, waarmee hij tientallen joden heeft gered.
Onder de geredden bevond zich baby Ben Gazan, die bij de buren van Jan en Paula te vondeling werd gelegd. In Auschwitz stond hij naast Hannah en had eenzelfde boodschap als zij: dat er ook nu nog ‘Rechtvaardigen’ mogen blijken te zijn, gericht op de bescherming van de mensheid.
Hannah: ‘Ik voel me gezegend dat ik de Holocaust overleefde en het joodse volk zag herrijzen, en ook dat ik in de jaren vijftig naar Israёl ben gekomen. Maar wat we nu beleven, stemt me heel somber. Geen enkele oorlog was zo lang en zo ontmoedigend. Waar is de solidariteit gebleven die vroeger bestond? Vroeger waren mensen aardig, maar dat is nu ver te zoeken. Mijn man Awraham is zes jaar geleden overleden. Ik mis hem geweldig, maar ik ben blij dat hij dit niet hoeft mee te maken.’
In Isral kennen we Hannah als kunstenares en schrijfster. Haar eerste boek, ‘Hier is je bruidegom’, vertelt het levensverhaal van Jardena, een dappere vrouw met uitgesproken meningen die zich staande weet te houden in het jonge en onrustige land. Daarna volgden nog andere publicaties. Bovendien post Hannah wekelijks een blog op facebook waarin ze ingaat op de actualiteit.
‘Ik ga nauwelijks meer de deur uit maar werk vanuit mijn hof, waar drie van mijn kinderen met hun gezinnen wonen. Dagelijks neemt zoon Adam me voor een kort ommetje van vijf minuten, en op sjabbat gaan we op wereldtournee. Dan is het een wandeling van tien minuten.’
‘Van de eenzaamheid die andere ouderen de laatste jaren plaagt, heb ik desondanks geen last. We hebben een hele grote familie. Kinderen en kleinkinderen komen steeds over de vloer en iedere vrijdagavond eten we met elkaar. Maar ik maak me enorm ongerust over mijn klein- en achterkleinkinderen, over neefjes en nichtjes. Veel van de jongens zijn in gevechtseenheden en moeten maandenlang op herhaling naar plekken waar ongelukken gebeuren. Je merkt aan de ouders dat ze nerveus zijn, en ik kan ze niet helpen. Dat is moeilijk.’
Wie Hannahs berichten wil lezen, kan een mailtje sturen naar hhyakin@gmail.com
